هادى هاشميان

104

كوه توحيد ( بررسى سير زندگي، افكار، آثار و ... سيد العارفين آيت الله سيد على آقا قاضى طباطبايى تبريزى (ره)) (فارسى)

معاشران مرحوم قاضى ، به اعتبار اخوت اسلامى در دوران خاص زندگى با بزرگانى از علماء معاشرت و دوستى داشته كه هر كدام زينت بخش ، وقار و صميميت بودند . بعضى از اين بزرگان عبارتند از : 1 - آيت الله آقا بزرگ تهرانى آيت‌الله‌ميرزا محمدمحسن تهرانى ، مشهور به « آقا بزرگ » در يازده ربيع‌الاول 1293 ق . در تهران زاده شد . پدر و پدر بزرگش از روحانيون اين شهر بودند . جدّ بزرگش ، حاج محسن ، بازرگان بود و به يارى منوچهر خان معتمد الدوله گرجى ، نخستين چاپخانه ايران را بنياد نهاده بود . آقا بزرگ تحصيلات مقدماتى خود را در مدرسه دانگى آغاز كرد و در مدرسه پامنار و سپس در مدرسه فخريه ( مروى ) ادامه داد . ادبيات عرب را نزد شيخ محمدحسين خراسانى و شيخ باقر معزالدوله ، منطق را نزد ميرزا محمد قمى ، سطوح اصول را نزد سيد عبدالكريم مدرسى ، سيد محمدتقى تنكابنى و شيخ محمدتقى نهاوندى ، سطوح فقه را نزد ميرزا محمدتقى گركانى و شيخ محمدتقى نهاوندى ، سطوح فقه را نزد ميرزا محمدتقى گرگانى و شيخ نورايلكانى آموخت و اندكى رياضيات را نيز نزد شيخ‌ابراهيم زنجانى فرا گرفت . وى در 10 جمادى الثاتى 1315 ق . به قصد ادامه تحصيل به نجف اشرف رفت و از اين تاريخ تا 1329 ق . در اين شهر نزد حاج ميرزا حسين نورى ، شيخ محمد طه نجف ، سيد مرتضى كشميرى ، حاج ميرزاحسين ميرزا خليل ، آخوند ملامحمّدكاظم خراسانى ، سيد احمد حايرى تهرانى ، ميرزا محمدعلى چهاردهى ، سيد محمدكاظم يزدى و شيخ الشريعة اصفهانى به كسب دانش پرداخت . آقا بزرگ از بسيارى از محدثين مذاهب گوناگون ، اجازه نقل حديث يافته است . از اين جمله‌اند : ميرزا حسين نورى ، سيد محمدعلى شاه عبدالعظيمى ، شيخ‌على خاقانى ، شيخ محمد صالح آل طعان بحرانى ، شيخ موسى كرمانشاهى ، سيد ابو تراب خوانسارى ، شيخ على كاشف الغطاء ، سيد حسن صدر و . . . « 1 »

--> ( 1 ) - - دايرةالمعارف بزرگ اسلامى ، زير نظر كاظم بجنوردى ، جلد اول ، ص 455 . .